تبلیغات
درکنارمدرسه - چگونه اعتماد به نفس فرزندخودرا تقویت كنیم؟
تاریخ : چهارشنبه 4 آبان 1390 | 10:21 ب.ظ | نویسنده : میترا محمد قلی

اعتماد به نفس تأثیر مهمی در سازماندهی رفتارهای سالم و سازنده فردی و اجتماعی انسان‌ها دارد، در نتیجه والدین ، نهادها و مربیان آموزشی همه می‌خواهند بدانند بهترین راه برای درونی كردن این حس در كودكان و نوجوانان چیست؟ به ویژه كه پژوهشگران روانشناسی نیز معتقدند فقدان اعتماد به نفس در افراد، پایه و اساس بسیاری از معضلات اجتماعی است.

اعتمادبه نفس

ولی واقعیت این است كه گر چه در زمینه اعتماد به نفس، بیش از صد سال مطالعه و تحقیق ‌شده است، اما هنوز نتیجه قطعی‌ به دست نیامده و متخصصان همچنان درباره ماهیت اعتماد به نفس و چگونگی تكامل آن بحث می‌كنند. با وجود این بیشتر پژوهشگران معتقدند پدر و مادر و خانواده در پی‌‌ریزی و تكامل شخصیت بچه‌ها نقشی اساسی‌ دارند.

اما به راستی اعتماد به نفس چیست؟ فرهنگ لغت و‌بستر آن را این‌گونه تعریف می‌كند: «اعتماد به نفس یعنی احساس رضایت و اطمینان در وجود خود. یعنی شما درباره خود چگونه فكر می‌كنید و چه احساسی از خودتان دارید؟»

خانواده‌ها و معلمان نیز معتقدند نوجوان برای داشتن اعتماد به نفس نخست باید نسبت به خود احساس خوبی داشته باشد، ولی خود نوجوانان اعتماد به نفس را این‌گونه معنا می‌كنند: «میزان پذیرش جمعی‌ای كه از بزرگسالان و یا همسالان خود به عنوان فردی ارزشمند دریافت می‌كنند.»

اعتماد به نفس تأثیر مهمی در سازماندهی رفتارهای سالم و سازنده فردی و اجتماعی انسان‌ها دارد، در نتیجه والدین ، نهادها و مربیان آموزشی همه می‌خواهند بدانند بهترین راه برای درونی كردن این حس در كودكان و نوجوانان چیست؟ به ویژه كه پژوهشگران روانشناسی نیز معتقدند فقدان اعتماد به نفس در افراد، پایه و اساس بسیاری از معضلات اجتماعی است.

اعتمادبه نفس

ولی واقعیت این است كه گر چه در زمینه اعتماد به نفس، بیش از صد سال مطالعه و تحقیق ‌شده است، اما هنوز نتیجه قطعی‌ به دست نیامده و متخصصان همچنان درباره ماهیت اعتماد به نفس و چگونگی تكامل آن بحث می‌كنند. با وجود این بیشتر پژوهشگران معتقدند پدر و مادر و خانواده در پی‌‌ریزی و تكامل شخصیت بچه‌ها نقشی اساسی‌ دارند.

اما به راستی اعتماد به نفس چیست؟ فرهنگ لغت و‌بستر آن را این‌گونه تعریف می‌كند: «اعتماد به نفس یعنی احساس رضایت و اطمینان در وجود خود. یعنی شما درباره خود چگونه فكر می‌كنید و چه احساسی از خودتان دارید؟»

خانواده‌ها و معلمان نیز معتقدند نوجوان برای داشتن اعتماد به نفس نخست باید نسبت به خود احساس خوبی داشته باشد، ولی خود نوجوانان اعتماد به نفس را این‌گونه معنا می‌كنند: «میزان پذیرش جمعی‌ای كه از بزرگسالان و یا همسالان خود به عنوان فردی ارزشمند دریافت می‌كنند.»

خانواده‌های علاقه‌مند به پرورش اعتماد به نفس در بچه‌ها پیش از هر كاری باید بیاموزند بچه‏ها را بپذیرند، قبول داشته باشند و به آنها توجه كنند و این چنین در طول زندگی، اعتماد به نفس را در كودكان بیافرینند و نهادینه كنند. پدر و مادرها اغلب احساس می‌كنند اگر كودكان از آنها جدا باشند، احساس ناتوانی و عجز خواهند كرد. از سوی دیگر، بچه‌هایی كه از كمبود اعتماد به نفس رنج می‌برند، احساس می‌كنند پدر و مادر و اطرافیان، آنها را قبول ندارند و نمی‌توانند احساس خوب و ارزشمند بودن و در نتیجه، اعتماد به نفس را در آنها بیدار كنند.

البته معیارهای اعتماد به نفس نیز بسیار مهم و البته متفاوت است و اغلب خانواده‌ها و گروه‌های مختلف قومی و فرهنگی در تعیین معیار اعتماد به نفس، نقش اساسی دارند؛ مثلاً بعضی گروه‌ها ممكن است بر زیبایی و ویژگی‌های جسمانی تأكید كنند، و گروه‌های دیگر ممكن است پسرها و دخترها را با ارزش‌های متفاوتی بسنجند. در هر صورت، تبعیض جنسیتی، تعصب و نگاه تك بعدی به مسائل كودكان و نوجوانان، ممكن است به سلامت روحی و اعتماد به نفس آنها آسیب‌های جدی وارد سازد.

اعتمادبه نفس

چگونه می‌توان به رشد طبیعی اعتماد به نفس در فرزندان یاری رساند؟


بنیان‌های اعتماد به نفس هر فرد در دوران كودكی و حتی نوزادی او ریشه دارد و درست در همین دوران، نقش مهم و اساسی خانواده در آینده كودك بسیار سرنوشت ساز است. وقتی پدر و مادر به گریه‌ها و خنده‌های كودكان، با حساسیت و همدلی پاسخ دهند، كودكان كم كم یاد می‌گیرند احساس كنند انسان‌های ارزشمندی هستند و اطرافیان، آنها را دوست دارند. كودكان احساس دوست داشتن و دوست داشته شدن و احساس پذیرش و توانایی برقراری ارتباط سالم و مؤثر ب انسان‌ها را از الگوهای رفتاری‏ای كه از خانواده و اطرافیان می‌گیرند، می‌آموزند.

تعلق به یك گروه و امكان بروز توانایی‌های اجرایی در گروه همسالان، احساس اعتماد به نفس را در كودكان تقویت می‌كند. البته نكته ظریفی كه در این میان وجود دارد، این است كه گاه پدر و مادرها به جای تقویت احساس ارزشمندی در فرزند خود، به تمجید و ستایش افراطی از او می‌پردازند كه مسلماً راهكار مناسبی نیست و نه تنها اعتماد به نفس او را تقویت نمی‌كند، بلكه ممكن است سبب بروز اختلالاتی چون خود بزرگ‌بینی و كمال‌گرایی افراطی نیز بشود.

افرادی كه دارای اعتماد به نفس متعادل و سازنده هستند، احساس ‌ارزشمندی می‏‌كنند و حسی درونی به آنها می‌گوید توانایی پیروزی در برابر مشكلات زندگی را دارند و در نهایت راهكارهایی برای حل مسائل خود خواهند یافت. چنین افرادی، درك و نگرشی مثبت از خود و توانایی‌هایشان دارند، اما كسانی ‌كه اعتماد به نفس ندارند، درك درستی از انتظارات خود ندارند، این افراد اغلب خود‌كم‌بین هستند، قضاوت‌های خوبی درباره خودشان ندارند و به شدت به دیگران وابسته‌اند.

انتظارات و انتقادهای بیش از اندازه والدین و یا بی‌توجهی آنها نسبت به فعالیت‌های مستقل فرزندانشان، سبب می‌شود كودك احساس بی‌كفایتی و یا بی‌ارزشی بكند، اما هنگامی كه پدر و مادر محیطی پذیرا، مطبوع و طبیعی در خانواده فراهم كنند، كودك می‌تواند به درك روشنی از خود و احساساتش دست یابد.

كودكان در سن رشد نسبت به اصول و ارزش‌های افراد همانند خود حساس‌تر می‌شوند، بنابراین والدین و معلم‌ها می‌توانند به كودك كمك كنند تا یاد بگیرد چگونه با افراد هم جنس و غیر همجنس خود ارتباطی سالم برقرار كند.

اعتمادبه نفس

برقراری روابط موثر با گروه همسالان، در مدرسه یا هر محیط اجتماعی دیگری در پرورش اعتماد به نفس كودكان بسیار مؤثر است، ولی از سوی دیگر ممكن است اختلالاتی در شیوه‌های ارزش‏گذاری كودك و نوجوان ایجاد كند. مثلاً نوجوانان ممكن است ارزش‌های گروه همسالان را با ارزش‌هایی كه در منزل آموخته‌اند در تضاد ببیند. پدر و مادر آگاه، می‌توانند فرزند خود را یاری دهند تا بتواند از یك سو ارزش‌های خود را با شفافیت و به روشنی تعریف كند و از سوی دیگر، قوانین جامعه و اصول رفتار سازمانی را نیز بشناسد.

نكته ظریف دیگری كه وجود دارد، این است كه میزان اعتماد به نفس بچه‌ها ممكن است در زمان‌ها و مكان‌های مختلف یكسان نباشد. یك كودك سالم ممكن است احساس اطمینان به خود یا پذیرفته شدن در میان جمع را در خانه داشته باشد، اما در محیط‌های اجتماعی دیگر، مثلاً كلاس درس و یا جمع دوستان این حس را از دست بدهد.

نوجوانان در میان جمع ممكن است در یك لحظه احساس كنند كه شخصی را بسیار دوست دارند، ولی بعداً احساس متفاوتی نسبت به او نشان دهند. درك تمام این ظرایف به شما كمك می‌كند با بینش عمیق‌تری با فرزند خود رفتار كرده و بهتر بتوانید از او حمایت كنید.

احتمالاً هنگامی كه بزرگسالان به علائق و احساسات كودك خود پاسخ می‌دهند و در درك او می‌كوشند،احساس او درباره لیاقت‏های خودش عمیق‏تر و گسترده‏تر می‏شود. اگر فرزند شما در یك باغ‌وحش به حیوانی علاقه نشان دهد، شما می‌توانید به او كمك كنید اطلاعات بیشتری درباره حیوان مورد علاقه‌اش پیدا كند. به این ترتیب شما با رفتاری مثبت، مؤثر و جدی به احساس و علاقه فرزند خود پاسخ داده‌اید.

نوجوان در شرایطی است كه می‌كوشد وارد میدان زندگی شود، در نتیجه، شركت در فعالیت‌هایی كه تجربه واقعی آنها رعب‌انگیز است، برایش جذاب‌تر بوده و حتی می‌تواند در این شرایط نقش مؤثرتری ایفا كند.

موضوع‌های بی‌معنی و یا مسائلی كه فقط جنبه تفریح و سرگرمی دارند، كم كم از حوزه علاقه و توجه نوجوان خارج می‌شود. پدر و مادر آگاه می‌كوشند به فرزند خود تجربه‌های عینی‌تر و ملموس‌تری از زندگی بدهند، مثلاً شما می‌توانید كودكتان را در كارهای روزانه منزل شركت دهید یا در مورد مسائل جاری با او مشورت كنید تا به این ترتیب فرزندتان بتواند توانایی‌های خود را در یابد و احساس كمال كند.

پاسداشت حرمت نیز نقش بسیار مهمی در پرورش اعتماد به نفس كودكان دارد. هنگامی كه والدین و دیگر اطرافیان به كودك و نوجوان احترام می‌گذارند، این پیام را به او منتقل می‌كنند كه تو برای ما مهم هستی، و از همین راه اعتماد به نفس او را پرورش می‌دهند. احترام به بچه‌ها به این معنی است كه با آنها مؤدب رفتار كنید، به نظر و فكر آنها پاسخ دهید، از آنها نظرخواهی كنید و رابطه‌ای واقع بینانه و معنی‌‌دار با آنها برقرار سازید.

یكی دیگر از راه‏های حفظ و پرورش اعتماد به نفس در كودكان و نوجوانان این است كه به آنها كمك كنیم تا بتوانند خود را با شكست‌ها و ناكامی‌های زندگی وفق دهند و بر قابلیت انعطاف خود بیفزایند. تأكید بیش از حد بر پیروزی مداوم و شادمانی همیشگی، كار اشتباهی است.

بهتر است به كودك یا نوجوان خود این اطمینان را بدهیم كه در دوره‌های ناامیدی و بحران همچنان در كنارش هستیم و شكست و عدم موفقیت او چیزی از حمایت و مهر ما كم نمی‌كند. شما می‌توانید پس از برطرف شدن بحران به فرزند خود كمك كنید تا چیزی را كه موجب اشتباه او شده بود، به خاطر آورد و درباره آن تأمل و نتیجه‌گیری كند اگر به این طریق بحران دیگری رخ داد، می‌تواند، از بینش و آگاهی‌ای كه اكنون به دست آورده است برای غلبه بر مشكل و مدیریت خلاق بحران جدید بهره بگیرد. این چنین است كه می‌توانیم اعتماد به نفس تضعیف شده فرزند خود را دوباره بازسازی كنیم، البته این به مفهوم نادیده گرفتن اشتباهات او نیست.


برچسب ها: آموزشی، اجتماعی، ارتباط سالم، اعتماد به نفس، برای داشتن اعتماد به نفس، تقویت، خانواده، خود‌كم‌بین، دوران كودكی، سلامت، شخصیت، فرهنگی، كلاس درس، كودك، كودك و نوجوان،

  • دانلود فیلم